ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖ਼ਾਸ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਕਮਲੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਅਮਰਗੜ੍ਹ (ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ GNDU ਦੇ Journalism ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ GNDU ਦੇ ਰੀਜਨਲ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ Journalism & Mass Communication ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਵਿਭਾਗ ਮੁਖੀ ਰਹੇ, ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।
ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੱਤਰਕਾਰ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਏ।
ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ।
ਦੁੱਗਲ ਸਹਿਬ ਦਾ ਲੇਖਨ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਵਾਸਨਾ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਜੋਖ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸੀ।
2025 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ “ਮੇਰੀ ਉਡਾਣ: ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਜਲੰਧਰ” ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਦੀ ਪਰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਰਤ ਦਿੰਦੇ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰ ਲਿਖੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਮੁਫ਼ਤ ਭੇਜਾਂਗਾ।
ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਆਦਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ, ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਰਾਖੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਹੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
